Japon Tiyatrosu 1

Japon Tiyatrosu Noh ve Kabuki

Japon tiyatrosu dünyada bir çok örneğinde görüldüğü gibi, önce dinsel mekânlarda törenler ve tanrılara yapılan gösteriler olarak ortaya çıkar. Amaç, bolluk bereket ve diğer dilekler için Şinto tanrılarının mutlu edilmesidir.

Kagura adı verilen bu törenler zaman içinde tapınaklardan çıkıp sarayda da sahnelenmeye başlayacaktır.

14. Yüzyıla gelindiğinde bu törenlere halk eğlencelerinin de eklenmeye başlamasıyla Noh adı verilen gerçek Japon tiyatrosu nu ortaya çıkarmaya başlar. Bu dönemde Yamotolu Kanami Kiyotsugu ve oğlu Zeami Mitokuyo tarafından tasarlanan tanrısal danslar ve yerel efsaneler üzerine kurulu, aktörlerin farklı maskeler takarak değişik kişileri ve tanrıları canlandırdığı oyunlar Japon saray çevresinde oldukça ilgi görür. Sadece erkekler tarafından icra edilen oyunların kostümleri oldukça detaylı, renkleri göz alıcıdır. Sahnenin şekli ve dekoru ise hep aynıdır. Aktörler 3 çam ağacının bulunduğu köprü denen bir yoldan sahneye girerler.

Noh tiyatrosu sahneye konması açısından oldukça karmaşık bir tiyatro türüdür. Bu icra karmaşası içinde  seyretmesi ve anlaması da aynı oranda zordur. Oldukça uzun süren bu oyunlar bizim anladığımız tiyatro oyununa pek benzemez.

16. Yüzyılda ülkede yaygınlaşmaya başlamış ama günümüzde popülerliğini yitirmiş Bunraku tiyatrosu ise her biri 3 kişi tarafından idare edilen 1 metre civarı boylarıyla çok büyük kuklalarla icra edilen bir başka tiyatro türüdür. Kuklaların yüzleri çok detaylı elbiseler göz alıcıdır. Sahnede kuklaları ve hikayeyi anlatan bir sunucu ya da okuyucu vardır. Bir kukladan diğerine geçerken sesini de kuklanın görünüşüne göre değiştirir. Kuklaları oynatanlar sahnede saklanmaz siyah elbiseler giyerek kuklanın yanında yer alırlar. Konular insanidir genelde âşıkların intiharı konu edilir. 47 Ronin’in hikâyesi en efsaneleşmiş Bunraku oyunlarından biri olarak anılır. Bunraku tiyatrosu günümüzde devlet desteği ile varlığını sürdürmeye çalışmaktadır. İkinci dünya savaşı öncesi 200′ leri bulan tiyatro topluluklarının sayısı günümüzde 30′ lara kadar düşmüştür, onlarda senede ancak festivallerde bir kaç gösteri yaparlar.

Günümüzün popüler Japon tiyatro sanatı ise Kabuki tiyatrosudur. Bu tür ancak 17. Yüzyılda ortaya çıkacaktır. Japonlar Kabuki tiyatrosunun tarihini 1603 yılına götürüp ilk Kabuki örneklerinin Tokugawa Shogunluğu döneminde yaşamış kadın rahip O’kuni tarafından hazırlandığını kabul ederler. O’kuni bu oyunlarda genelevlerde zevk âlemleri yapan bir erkek rolündedir. Kadınların bu oyunlarda rol almasını erotik ve ahlak dışı bulan Shogunluk kısa süre sonra kadınların oyunculuk yapmasını yasaklayacak ve bu yasak Meiji dönemine kadar kadın rollerinin genç erkekler tarafından oynanmasına sebep olacaktır. Hem kadın hem erkek rollerinin erkekler tarafından oynanması detaylı bir makyaj sanatını da bu sayede tiyatroya sokmuştur.

Ka müzik demektir, Bu dans anlamını taşır, Ki ise yaratıcılık anlamında kullanılmaktadır.

Tarihte No tiyatrosu soylulara ve Samuraylara ait olurken Kabuki, tüccar işçi ve köylülere yönelmiştir. No oyunları daha soyut kavramları ifade ederken Kabuki’de daha insani öğeler dans ve şarkılarla sanki bir revü imiş gibi canlandırılır. Aşk, ihanet, büyü, cinayet, kahramanlık en yaygın konulardır. Sahne oldukça geniş ve abartılıdır. Dekor her oyuna göre farklı ve gerçekçidir.

Japon tiyatrosu nun en önemli temsilcisi Kabuki günümüzde Japonya dışında başka ülkelerde de çok iyi bilinmekte ve talep görmektedir.

Japonya hakkında diğer yazılar için tıklayınız

Bu slayt gösterisi için JavaScript gerekir.